Στιγμιότυπο μέ τον Μπάρμπα Σαλίχ, από τό βίντεο τής ΕΤ3
http://www.pikniktube.com/v/42be81124f66aa6ab1251a046c9287b0/EmiceΣτό παραπάνω ντοκιμαντέρ της ΕΤ 3 θά δείτε τόν Μπάρμπα Σαλίχ από την Λιβερά. Πέθανε πανω από 100 ετών. Ηταν φίλος τού προπάππου μου Στυλιανού Πεϊμανίδη, πού ηταν μουχτάρης (πρόεδρος) στην Κοσπιδί, πού ηταν αμιγές Ελληνικό χωριό. Ο μπάρμπα Σαλίχ, νέος τότε, κατέβαινε από την Λιβερά στην Κοσπιδί, καί παράνομα, μαζί με τον προπάππου μου, κόβανε μέ τό χαβάν καπνό καί καπνίζανε. Ο Σαλίχ είτανε φίλος καί τού παππού μου τού Γιάννη. Οταν γύρισε ο παππούς μου από τά τάγματα εργασίας, απ' όπου απολύθηκε ως ανταλλάξιμος, βρήκε άδειο καί έρημο τό χωριό του την Κοσπιδί. Οι κάτοικοι βρίσκονταν στήν Τραπεζούντα, περιμένοντας τό πλοίο πού θά τούς έπαιρνε γιά την Ελλάδα. Τότε ο παππούς μου ανέβηκε στην Λιβερά καί βρήκε τόν φίλο του τόν Σαλίχ, πού εν μεσω αγκαλιών καί δακρύων τού είπε τά νέα: Οι δικοί μας βρίσκονταν στόν μητροπολιτικό ναό τού Αγίου Γρηγορίου της Τραπεζούντας. Ο Σαλίχ δέν άφησε τόν φίλο του τόν Γιάννη μόνο του. Κατέβηκε μαζί του στήν Τραπεζούντα γιά νά βρούν τούς δικούς μας. Οταν τό 1962 ο παππούς μου πήγε στόν Πόντο, βρηκε τόν Σαλίχ. Τό 1989 ο γερολεβέντης Σαλίχ ήλθε στην Ελλάδα ψάχνοντας τόν παπού μου, μόνο πού αυτος πέθανε τό 1968. Φιλοξενήθηκε στό σπίτι μας, καί μοιρολογούσε μπροστά στην φωτογραφία τού παππού μου: "Ε κιτι Γιάννε, έ κιτι Στυλιανέ..Ντό μουχαπέτεα επoίναμε.." .
Αιωνία σου η μνήμη ΑΔΕΛΦΕ μας Σαλίχ...
Πανηγύρι παρχαριού Χωνεφτέρ, στό Ντούζκιοϊ τών Πλατάνων, Αύγουστος 2007
Στόν δρόμο Ματσούκας-Παναγίας Σουμελά.. Μήν ανησυχείτε. Δέν πρόκειται γιά την αναβίωση της "Μεγάλης Ιδέας" Αλλά όταν τόν είδα αυτόν τόν βράχο μού θύμισε βλοσυρό γενειοφόρο Ακρίτα..
Τσινέαν λένε στά Ποντιακά την κουτσουλιά. Πέρυσι, τό 2007, καθώς καθόμασταν στό πεστροφοτροφείο-εστιατόριο-κάμπιγκ τού Αβδούλ, πού ειναι κτισμένο πάνω από τα ερείπια τού νερόμυλου τού παπού μου τού Γιάννη, στης Παναΐας τό ποτάμι, στην Κοσπιδί, βλέπω την μάνα μου κάτωχρη, μέ προσηλωμένο τό βλέμμα στόν απέναντι βράχο, νά ψελίζει μά συγκίνηση : " Τό τσινεγμένον τό λιθάρ.. ".
Σάν ιερή αποκάλυψη αναδύθηκαν στήν μνήμη της τα ξεχασμένα από χρόνια λόγια τής μάνας της, τής γιαγιάς μου τής Ελένης: " Δεβαίναμε α σό τσινεγμένον τό λιθάρ μέ τ άσπρα τά πουλία, σό ποτάμ τη Παναΐας πλάν" δηλαδή "περνούσαμε από τον βράχο με τίς κουτσουλιές καί τά ασπρα πουλιά, δίπλα στης Παναγίας τό ποτάμι". Τώρα καταλάβαμε... Τά πουλιά ηταν καί ειναι γλάροι, πού κάθονται στόν βράχο καί ψαρεύουν πέστροφες από τό ποτάμι...Τά πουλιά ειναι εκεί..Καί ο βράχος...Η Ελένη όχι..Αλλά είμασταν εμείς εκεί, οι γόνοι της. Εστω καί γιά λίγο...
Καί ξαναπήγαμε φέτος, τό 2008. Καί θά ξαναπάμε...
Η Ματσούκα της Τραπεζούντας, όπως φαίνεται από τον δρόμο πού οδηγεί απο την Ματσούκα πρός την Λιβερά. Αριστερά φαίνεται τό ρέμα πού οδηγεί στην Παναγία Σουμελά (στά 20 χιλιόμετρα, από δρόμο πού ελίσσεται παράλληλα μέ της Παναγίας τό ποτάμι πού βρίσκεται στο βάθος τού ρέματος.).
Εκέι, στην εισοδο της ρεματιάς πού οδηγεί από την Ματσούκα στην Παναγία Σουμελά, καί δεξιά κι αριστερά από της Παναγίας τό ποτάμι, βρίσκεται τό χωριό των γονέων της μάνας μου, Ιωάννη Πεϊμανίδη καί Ελένης Πεϊμανίδου (τό γένος Κοταλακίδη). Τό χωριό λεγόταν Κοσπιδί καί σήμερα τό μετονόμασαν σε Cosandere. Είχε πολλούς συνοικισμούς. Οι δικοί μου καταγόταν απο τον συνοικισμό Βερίζενα.
Η θέση τού συνοικισμού Βερίζενα της Κοσπιδής. Τά σπίτια έχουν χρησιμοποιηθεί σάν οικοδομικό υλικό καί δεν υπάρχουν πιά. Μόνο κάποια ερείπια πού θά δούμε σε επόμενη ανάρτηση. Διακρίνεται η εκκλησία της Παναγίας, οπου και οι ταφοι των προγόνων μου...
Η Λιβερά είναι ορεινό χωριό, στό βουνό πού οριοθετεί από αριστερά τό ρέμα πού οδηγεί από την Ματσούκα στην Παναγία Σουμελά. Βρίσκεται ακριβώς επάνω από την Κοσπιδί, που βρίσκεται χαμηλά, ένθεν καί ένθεν τού ρέματος. Η Λιβερά ηταν έδρα της Μητροπόλεως Ροδοπόλεως. Ο παπούς μου πήγε τίς δύο πρώτες τάξεις τού δημοτικού στό σχολείο τού χωριού του (αυτές μόνο είχε η Κοσπιδί). Τίς υπόλοιπες έξι τίς έκανε στην Λιβερά.
Καθημερινά ανεβοκατέβαινε από την Κοσπιδί στην Λιβερά. Η Λιβερά είναι η πατρίδα τού Ηλία Καραγκιόζ (προηγούμενη ανάρτηση), καί τού μπάρμπα Σαλίχ (σέ επόμενη ανάρτηση).Στήν επάνω φωτογραφία φαίνονται τά ερείπια Βυζαντινού φυλάκιου πού έλεγχε τόν δρόμο Ματσούκας-Παναγίας Σουμελά καί πού βρίσκεται αριστερά καί δίπλα από τόν ανηφορικό δρόμο Ματσούκας-Λιβεράς.
Ο Μητροπολιτικός ναός τού Αγίου Γεωργίου, της Μητροπόλεως Ροδοπόλεως στήν Λιβερά. Τώρα, χρησιμοποιείται σάν Τζαμί.Πλαϊνή όψη.
Αη-Γιώργης Λιβεράς. Μπροστινή όψη.
Ακριβώς δίπλα καί χαμηλότερα, ο χώρος όπου βρίσκονταν τό διόροφο κτίριο της Μητρόπολης Ροδοπόλεως, πού κατεδαφίστηκε.
Ο Αη-Γιώργης μετατράπηκε σέ τζαμί, αλλά η πόρτα της κεντρικής εισόδου δέν άλλαξε. Διακρίνονται οι δικέφαλοι αετοί καί οι κενοί χώροι όπου υπήρχαν σταυροί πού αφαιρέθηκαν.
Τό κάτω Χορτοκοπι, όπως φαίνεται από την Λιβερά, στό απέναντι ύψωμα. Τό μεγάλο κτίριο στην μέση τού χωριού ηταν η εκκλησία.
Θέα από την Λιβερά τού βουνού πού βρίσκεται ακριβώς επάνω από την συνοικία Βερίζενα της Κοσπιδίς. Κάπου εκεί ηταν το γυναικείο μοναστήρι τού Αη-Γιάννη, όπου παντρεύτηκαν ο παπούς καί η γιαγιά μου. Κάηκε από τούς Τσέτες τό 1916.
Η μάνα μου, Δέσποινα Πεϊμανίδου-Πολυχρονίδου, μέ κάτοικο τής Λιβεράς, στην αυλή τού Αη-Γιώργη, τον Αυγουστο τού 2008.
Ο μουχτάρης (πρόεδρος) της Λιβεράς, μεταξύ εμού καί της μάνας μου. Δίπλα, ευσεβείς μουσουλμάνοι κάτοικοι της Λιβεράς, πού ήλθαν να προσευχηθούν στό τζαμί (ναός Αη-Γιώργη). Μας δέχθηκαν εγκάρδια, σάν δικούς τους ανθρώπους. Νάναι πάντα καλά.Οταν οι δικοί μας έφυγαν τό 1923, οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της Λιβεράς, ελπίζοντας ότι οι Ρωμιοί φίλοι τους θά ξαναγυρίσουν, δέν άφησαν τούς μουσουλμάνους πρόσφυγες από τά βαλκάνια νά κατοικήσουν στά Ρωμαίικα σπίτια, επί 6 χρόνια μέχρι το 1930 πού έγιναν οι συμφωνίες Βενιζέλου-Κεμάλ. Οσο ζούμε καί θυμόμαστε, θά έχουν πάντα την αγάπη μας καί την ευγνωμοσύνη μας..
Στιγμιότυπο μέ τον Μπάρμπα Σαλίχ, από τό βίντεο τής ΕΤ3
