ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ (ΤΡΑΠΕΖΙ ΚΑΪΤΕΔΕΣ), ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΕΥΤΕΡΗ ΡΑΦΑΪΛΙΔΗ

ΞΥΛΑ ΘΑ ΦΕΡΩ Α ΣΟ ΡΑΣΙΝ
Ξύλα θα φέρω α σό ρασίν και α σήν καρδεά μ’ φωτίαν (δίς)
Σ ένα τόπον θα θέκ’ ατα και καίγω όλια μίαν, και καίγω όλια μίαν.
Ωχ και ψηλά ρασία χωρίζνε μας, και κι’ έχνε τελεσίαν, και κι έχνε τελεσίαν
Βάι, ψηλά ρασία χωρίζνε μας, και κι έχνε τελεσίαν, και κιέχνε τελεσίαν
Τα γράμματα φαί κι έσαν πουλί μ σην μανασία σ’, πουλί ‘μ σήν μανασία σ’
Αχ, τα γράμματα φαί κι έσαν πουλί μ σην μανασία σ’, πουλί ‘μ σήν μανασία σ’.

ΞΥΛΑ ΘΑ ΦΕΡΩ ΑΠ ΤΟ ΒΟΥΝΟ

Ξύλα θα φέρω απ το βουνό, κι απ την καρδιά μου φλόγα(δίς)

Σ’ ένα μέρος θα τά βάλω μαζί, και θα τα κάψω με την μία.

Ψηλά βουνά μας χωρίζουν, πού τελειωμό δεν έχουν,

Τά γράμματα δεν χορταίνουν πουλί μου την μοναξιά σου..

ΓΙΑ ΕΛΑ ΓΙΑ ΘΑ ΕΡΧΟΥΜΑΙ

Ωχ, και για έλα για θα έρχουμαι για το ποτάμ θα σύρω,

για έλα για θα έρχουμαι για το ποτάμ θα σύρω,

θέλω με το μαντίλοπο σ τα δάκρυα μ να σπογγίζω

θέλω με το μαντίλοπο σ τα δάκρυα μ να σπογγίζω

Ωχ, και για ελα για θα ερχουμαι , σην στρατα μ’ θ’ απαντώσε

για ελα γιά θα ερχουμαι σην στρατα μ’ θ’ απαντώσε

εντρεπουμαι να λέγω σε γιαβρόπο μ’ ντ’ αγαπώ σε

εντρεπουμαι να λέγω σε γιαβρόπο μ ντ αγαπώ σε.

ΓΙΑ ΕΛΑ, ΓΙΑ ΘΑ ΕΡΘΩ ΕΓΩ

Για έλα για θα έρθω εγώ ,για το ποτάμι θα διαβώ

Θέλω με το μαντήλι σου τα δάκρυα μου να σκουπίσω

Για έλα , για θα έρθω εγώ, στο δρόμο να σε συναντήσω,

Ντρέπομαι, γιαβρί μου να σου πώ πως σ’ αγαπώ.

Αητέν' τς επαραπέτανεν.(Αητός πετούσε στά ψηλά). Ακριτικό τραγούδι, γιά τόν "άγνωστο στρατιώτη"

Αητέν’ τς επαραπέτανεν
Αϊτέν’ τς επαραπέτανεν ψηλά σά επουράνια, ούι αμαν αμαν, ούι αμαν αμαν
Εισεν τζαγκία κόκκινα και το τσαρκουλν’ ατ’ μαύρον, ούι αμαν αμαν, ούι αμαν αμάν
Εκράτνεν και σα κάρτζια του παλλικαρί βρασόνας, ούι αμαν αμαν, ούι αμαν αμαν
-Αητέ μ’ για δός με ασό κρατείς, για πέ με όθεν κείται, ούιι αμαν αμαν, ούι αμαν αμαν
-Ασό κρατώ κι δίγω σε, άρ όθεν κείται λέω, ούι αμαν αμαν, ούι αμαν αμαν
Ακεί σό πέραν τά ρασεά , σ ελάτεα πού χει μέρος, ούι αμαν αμαν, ούι αμαν αμαν
Τραντελλεναν εσκότωσαν και κειται ματωμενος, ούι αμαν αμαν, ούι αμαν αμαν

Αητός πετούσε στα ψηλά
Αητός πετούσε στα ψηλά, ψηλά στα επουράνια,
Τά πόδια του ήταν κόκκινα κι είχε το ράμφος μαύρο,
Στα νύχια του παλληκαριού σφιχτά κρατούσε χέρια
-Αητέ, μού δίνεις τι κρατάς; Μού λές πούναι το σώμα;
-Δεν δίνω κείνο πού κρατώ. Το σώμα πέρα κείται.
Εκεί στα πέρα τα βουνά, σ’ έλατα πού χει μέρος,
Τραντέλλενα (τριάντα φορές Ελληνα, δηλαδή γενναίο) σκοτώσανε και κείται ματωμένος.

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΤΑΛΙΝΙΚΕΣ ΔΙΩΞΕΙΣ

29 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009: ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ 60 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΤΟΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΤΟΥ ΚΑΥΚΑΣΟΥ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΣΙΑ
Στις 13 Ιουνίου συμπληρώθηκαν 60 χρόνια από τις βίαιες μετακινήσεις του ελληνικού πληθυσμού του Καυκάσου στην Κεντρική Ασία. Η σκληρή αυτή μεταχείριση που επιφύλαξε ο σταλινισμός στις ελληνικές κοινότητες, κατάστρεψε τη σημαντική ελληνική παρουσία στην περιοχή. Κατάστρεψε όλες τις ελληνικές δομές και μεταξύ τους και τον ελληνικό σοβιετικό πολιτισμό που είχε δημιουργηθεί το Μεσοπόλεμο.
Μ’ αφορμή αυτή τη θλιβερή επέτειο της νεοελληνικής ιστορίας, ο ΣΠΟΣ Ν. Ελλάδας και Νήσων της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας (ΠΟΕ) διοργανώνει εκδήλωση στο Πολιτιστικό Κέντρο Διάδοσης και Διατήρησης Ποντιακή Κουλτούρας – Εστία Ποντίων «Ο Φάρος», Μεγάλου Αλεξάνδρου 169, Αγία Βαρβάρα Αττικής, τηλ. 6972429362.
Η εκδήλωση περιλαμβάνει:
-έκθεση φωτογραφιών και ντοκουμέντων,
-προβολή ντοκυμαντέρ για τις σταλινικές διώξεις,
-επιστημονικό συμπόσιο.
-κατάθεση μαρτυριών.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Α) 6.00 μ.μ. Έναρξη με προβολή των ντοκιμαντέρ
-«Γράμμα στη μητέρα-πατρίδα» του Τάσου Ψαρρά και
-«Στα σταλινικά στρατόπεδα συγκέντρωσης» των Παπαχελά-Τέλογλου

Β) 8.30 μ.μ. Επιστημονικό Συμπόσιο
Συμμετέχουν:
-Βλάσης Αγτζίδης, ιστορικός-συγγραφέας, «Η διαμόρφωση του ελληνικού σοβιετικού πολιτισμού κατά το Μεσοπόλεμο στην ΕΣΣΔ»
-Ιβάν Τζουχά, ερευνητής-συγγραφέας, «Οι εκτοπίσεις του ‘49 στην Κεντρική Ασία μέσα από τα σοβιετικά αρχεία»
-Δημήτρης Καταϊφτσής, ιστορικός, «Οι εκτοπίσεις του ’49 στην Κεντρική Ασία μέσα από τα αρχεία του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών»
-Βασίλης Τσενκελίδης, ιστορικός, «Οι συνέπειες των σταλινικών διώξεων στις ελληνικές παροικίες της Σοβιετικής Ένωσης»
Θα συντονίσει ο Γιάννης Σαββίδης, πρόεδρος του ΣΠΟΣ ν. Ελλάδας και Νήσων
Η εκδήλωση θα ολοκληρωθεί με την κατάθεση μαρτυριών εκτοπισμένων.

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΚΥΘΗΡΑ: ΣΕΡΑΝΤΑ ΜΗΛΑ ΚΟΚΚΙΝΑ (ΟΜΑΛ ΚΑΡΣ)

Ρωτάτε, γιατί αυτή η νοσταλγία των Ποντίων;
Γιατί αυτή η απελπισμένη εμμονή να θυμούνται ακόμα;
ΔΙΟΤΙ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΝΑΝ ΠΟΝΤΙΟ ΠΡΟΣΦΥΓΑ ΤΟΥ 1922, ΥΠΗΡΧΕ ΕΝΑΣ ΠΟΝΤΙΟΣ ΣΦΑΓΜΕΝΟΣ, ΚΡΕΜΑΣΜΕΝΟΣ Ή ΠΕΘΑΜΕΝΟΣ ΣΤΙΣ ΠΟΡΕΙΕΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑ ΤΑΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.

Διότι ξεριζώθηκαν από την Πατρίδα τους 2500 χρόνια μετά,
και από την ημέρα τού ξεριζωμού δεν πέρασαν παρά 90 χρόνια..

Καί για την μεγάλη αδικία:

Αυτόν τόν όλεθρο, καμία σχολική Ιστορία, κανένα Ελληνικό κράτος, καμία Δεξιά και καμία αριστερά δεν τόν ανέδειξε...
Η ευαισθησία της αριστεράς δέν περίσσευε για μας..
Η δική μας γενοκτονία φάνταζε "Εθνικιστική"....
Γι αυτό εκθείαζαν τόν σφαγέα μας, τον Κεμάλ, τον φασίστα Εθνικιστή....
Μεταξας, Βενιζέλος, Αριστερά, λιβάνιζαν τόν Κεμάλ..
Μέχρι και ο "ευαίσθητος" γιά τούς άλλους λαούς Μίκης Θοδωράκης..


"Ο Μίκης Θεοδωράκης συγκίνησε το κοινό των διανοούμενων που είχε συγκεντρωθεί στην αίθουσα τελετών του Πανεπιστημίου αναφερόμενος στον ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας ως τον μεγάλο μεταρρυθμιστή που δημιούργησε μια νέα σύνθεση Ανατολής-Δύσης εμφυτεύοντας στην Ανατολή στοιχεία από τον πολιτισμό της Δύσης.
Η ισορροπία αυτή των στοιχείων της Ανατολής με τη Δύση, οδήγησε πάντα σε μεγάλες στιγμές της ιστορίας"
ΕΞΠΡΕΣΣ 20-6-09


Ελλάδα, έχεις τους πολιτικούς, τούς Ιστορικούς και τούς διανοούμενους πού σου αξίζουν...

Αλέξης Παρχαρίδης: Μοιρολόι

Το μοιρολόι αναφέρεται στην γενοκτονία των Ποντίων από τόν Τουρκικό Εθνικισμό των νεοτούρκων και του Κεμάλ, από τό 1914-1922, και στην προσφυγιά.
Τό αφιερώνω στην 13η Ιουνίου, ημέρα μνήμης τού σταλινικού ξεριζωμού των Ποντίων της Σοβιετικής Ενωσης, και της εξορίας τους στα βάθη της Ασίας, την 13η Ιουνίου 1949, μόνο και μόνο γιατί επέμεναν να δηλώνουν Ελληνες....


Μοιρολόι
αηλί εμέν, να βάι εμέν
Τα οματεα μ ντο ελέπνε;
Ωχ, ώωφ, ώφ.
Και μη ζωντάντς εφέκανε
Ωχ ώωφ, ‘ωφ.
Και μη ζωνταντς εφέκανε
Και το ντό Ποντ’ εγενέθαν
Ωχ ώωφ, ωφ
Και μη ζωνταντς εφέκανε
Και το ντό Πόντ’ εγενέθαν ώφ
Και ν’ εφορτώθαν τα στενά αχ,
Τα νεκρικά κασέλας ωωωωωχ
Και ν’ εφορτώθαν τα στενά αχ
Τα νεκρικά κασέλας
Ωχ ωφ, ωφ
Και ν’ εφόρεσαν τα σάβανα ‘χ
Και ν’ εσέβαν σην στράταν, όι
Σην στράταν την αγύριστον
Ντό πάει κι οπίς κι έρτεειιιιι
Αχ σην στραταν την αγύριστον,
Ντο πάει κι οπίς κι έρτε, ωω.

Μοιρολόι
Ναηλί εμένα και βάι εμένα,
Τά μάτια μου τι βλέπουν;
Ωχ, ώωφ, ώφ.
Και μήπως άφησαν ζωντανούς;
Ωχ, ώωφ, ώφ
Και μήπως άφησαν ζωντανούς,
Αυτούς πού Πόντιοι γεννήθηκαν;
Ωχ, ώωφ, ώφ
Και μήπως άφησαν ζωντανούς,
Αυτούς πού Πόντιοι γεννήθηκαν;
Και φορτωθήκαν τις στενές ,αχ
Τις νεκρικές κασέλες, ώωχ
Και φορτωθήκαν τις στενές ,αχ
Τις νεκρικές κασέλες,
Ωχ, ώωφ, ώφ
Και φόρεσαν τα σάβανα
Και μπήκανε στη στράτα,
Στην στράτα την αγύριστη,
Πού πάει και πίσω δεν έρχεται,
Αχ, στην στράτα την αγύριστη,
Πού πάει και πίσω δεν έρχεται…

Τά τέσσερα χρυσά λίρας, μέρος 5ο.

Aπό τό βιβλίο της μάνας μου Δέσποινας Πεϊμανίδου-Πολυχρονίδου "Το χρέος ιμ'"
(συνέχεια)
1962: Ο παππούς μου, πατέρας της μάνας μου, συνταξιούχος δάσκαλος, επιζήσας από τα τάγματα εργασίας, επιστρέφει στόν Πόντο, αλίμονο ως τουρίστας στα χώματα πού τον γέννησαν...Βρίσκεται στα Παρχάρια (ορεινά βοσκοτόπια καί τόποι θερινού παραθερισμού, χιλιοτραγουδισμένα απο την ποντιακή μούσα)

παιδικές αναμνήσεις, σε κάθε βήμα

1. Ενούνιζα: Αδακά επορπάτεσα, ακαικά έτρεχα κι ερούξα κι αιματώθεν το γόνατο ‘μ, ακαικά έσαν τα καλύβεα μουν , ακέσ’ εβόσκιζα τα ζα με την ρομάναν τη μάνα μ’ και ατώρα τιδέν τεμόν ‘κι ελέπω… Νε ανθρώπ’, νέ καλύβεα και νέ κοπάδεα χτήνεα τα’ εμέτερα πουδέν ‘κι λαταρίζ’ νε. Εδέβαν σεράντα χρόνεα ασσού έφυγαμε ας σόν Παράδεισον εμουν και τ’ αχνάρεα ‘μουν όλεα εβζήγαν κι εχάθαν.

1. Σκεφτόμουν: Εδώ περπάτησα, εκεί έτρεχα κι έπεσα και μάτωσε το γόνατό μου, εκεί ήσαν οι καλύβες μας, εκεί έβοσκα τα ζώα με την βοσκό την μάνα μου , και τώρα τίποτε δικό μου δεν βλέπω…
Ούτε δικοί μας άνθρωποι, ούτε καλύβες, ούτε δικά μας ζώα πουθενά δεν αργοσαλεύουν.
Πέρασαν σαράντα χρόνια αφότου φύγαμε από τον Παράδεισο μας, και τα ίχνη μας όλα σβήστηκαν και χάθηκαν………

προσκλητήριο νεκρών για χορό στά πάτρια εδάφη

2. Πού είσ'νε ανθρώπ; Πού είσ'νε ρομάνες;
Ελάτε ας τραγουδούμε καί χορεύουμε αδά σ' ομάλεα τα παρχάρεα , απάν' ση κεμεντζές τη λαλίαν, εναν Κοδεσπαινιακόν, έναν Τικ, έναν Διπάτ, να αποσπάνε τα ψήα μουν κ' επεκεί ας πάει ο καθένας σ' αποσκάλ'ν ατ'...

2. Πού είστε άνθρωποι; Πού είστε βοσκοπούλες;
Ελάτε να τραγουδήσουμε και να χορέψουμε εδώ στά ισώματα των βουνίσιων λιβαδιών, πάνω στό τραγούδι της λύρας, ένα ήσυχο χορό (πού χορεύουν και οι οικοδέσποινες, οι γυναίκες τού σπιτιού. Έτσι λέγαν στην Ματσούκα και την παραλλαγή τού Διπάτ, πού εδώ την ονομάζουμε Ομάλ Τραπεζούντος), ένα Τίκ, ένα Διπάτ, να ξεσπάσουν οι ψυχές μας, και ύστερα ας πάει ο καθένας να συνεχίσει την δουλειά του.


τό ξέσπασμα (ή "συνωστισμός" συναισθημάτων στην παραλία τής απόγνωσης)

3. Εκείνο την ώραν ο ήλεν εταράεν σα λίβεα και εμαύρισεν καί εγώ εθάρρεσα πως έρθε΄με απ ουρανού λαλίαν κι αντιδόνεσαν ολόερα τά ρασία και τ' ορμάνεα με τ' ελάτεα: "Κρί-μα-α-α-αν!, Φό-νο-ο-ο-ος"
Επήεν να δεαβαίν' ο νους ιμ'.
Εκλίστα κά' κι εφίλεσα τό χώμαν καί τα χορτάρεα.
Εσ'κώθα έφυγα καί οπίσ' άλλο 'κι ετέρεσα. Τά δάκρεα μ' ετσουρώθαν και η καρδία μ' πολλά αιματώθεν.

3. Εκείνη την ώρα ο ήλιος ανακατεύτηκε με τα σύννεφα και μαύρισε καί εγώ νόμισα ότι μού ήλθε φωνή απο τον ουρανό, κι αντιδόνησαν ολόγυρα τα βουνά με τα δάση και τα έλατα:
" Κρί-μα-α-α. Φό-νο-ο-ο-ος" (Κατά τό "Ιστορικόν Λεξικόν της Ποντιακης Διαλέκτου" τού Ανθιμου Παπαδοπουλου, "φόνος, εσκοτισμένη σημ. εις τήν φρ. κρίμαν, φόνος! λεγομένην διά πάσαν βλάβην ή ζημίαν")
Τό μυαλό μου πήγε να φύγει.
Έσκυψα κάτω καί φίλησα τό χώμα και τα χορτάρια.
Σηκώθηκα έφυγα και πίσω δεν ξανακοίταξα. Τά δάκρια μου στέρεψαν και η καρδιά μου μάτωσε πολύ.

(συνεχίζεται)

"Ίμερα ερωθύμεσα" (Νοστάλγησα τά Ιμερα)

Ιμερα ερωθύμεσα (Διπάτ)

Ωχ, ΄Ιμερα ερωθύμεσα
ναηλί εμέν,
ωχ, νελέπω τ΄οσπιτόπα'ς
ώι ναηλί καί βάι ξάν εμέν,
ώχ, ν'ελέπω τ'οσπιτόπα'ς,
ώι ναηλί καί βάι ξάν εμέν

Ωχ, Ιμερα, νοστάλγησα
αλί σε μένα
Ωχ, να ξαναδώ τα σπίτια σου
αλί σε μένα και ξανά βάι σε μένα
Ωχ, να ξαναδώ τα σπίτια σου
αλί σε μένα και ξανά βάι σε μένα


Ωχ, ν' ελέπω τόν καστρόλιθο'ς
ναηλί εμέν,
καί'ν όλια τα παρχαρόπα'ς
ώι ναηλί και βάι ξάν εμέν
έχ κι όλια τα παρχαρόπα'ς
φύγον κι έλα πούλι'μ μέ'τ εμέν

Ωχ, να ξαναδώ τόν καστρόλιθό σου,
αλί σέ μένα,
και όλα τα παρχάρια σου (ορεινά λιβάδια, τόποι θερινού παραθερισμού, χιλιοτραγουδισμένα από την ποντιακή μούσα)
αλί σε μένα και ξανά βάι σε μένα,
εχ, και όλα τα παρχάρια σου,
φύγε πουλί μου κι έλα μαζί μου.


Εχ, απ' ακεί πέρα πού έρται
πουλί'μ, πουλί'μ,
εχ, γιοσμάς με την κουκούλα'τ
ώι ναηλί και βάι ξάν εμέν,
εχ, γιοσμάς με την κουκούλα'τ
ώι ναηλί και βάι ξάν εμέν

Εχ, αυτός πού έρχεται από κει
πουλί μου, πουλί μου,
εχ, παλικάρι με κουκούλα (τό ποντιακό κάλυμμα του κεφαλιού, εδώ ένδειξη παλικαριάς)
αλί σε μένα και ξανά βάι σε μένα,
εχ, παλικάρι με κουκούλα
αλί σε μένα και ξανά βάι σε μένα.

Ει, τυλιμμένος σα φουσέκια,
ναηλί εμέν,
Εχ, Κρωμνέτες ως την γούλαν,
ώι ναηλί και βάι ξάν εμέν'
εχ, Κρωμνέτες ως την γούλαν,
φύγον κι έλα ρίζα' μ μέ τ' εμέν

Ει, τυλιγμένος στά φουσέκια,
αλί σε μένα,
έι, Κρωμνέτης ως τό λαιμό,
αλί σε μένα και ξανά βάι σε μένα,
εχ, Κρωμνέτης ως τό λαιμό,
φύγε, πουλί μου κι έλα μαζί μου.